Naqif Həmzəyev: Regionlarda problemlər hökumətdən gizlədilir
11 noyabr 2026-cı ildə Milli Məclisin dörd komitəsinin birgə iclasında 2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsi zamanı deputat Naqif Həmzəyev regionlarda sosial və infrastruktur problemlərinin həll edilməməsi, yerli idarəetmə orqanlarının fəaliyyəti və deputatların seçicilər qarşısında üzləşdiyi çətinliklər barədə çıxış edib.
Deputat xüsusilə regionlarda 1960, 1970 və 1980-ci illərdə tikilmiş yaşayış binalarının vəziyyətinə diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, bu binaların təmir və bərpası hər il növbəti ilə təxirə salınır. Bəzi şəhər və rayonlarda abadlıq işləri aparılsa da, əsas diqqət daha çox prospektlərin və görünən ərazilərin təmirinə yönəldilir. Həyətlərdə, məhəllələrdə yerləşən köhnə yaşayış binaları isə lazımi diqqətdən kənarda qalır.
Naqif Həmzəyev bildirib ki, bəzi binalarda yalnız dam örtüyü təmir edilir, lakin girişlər, liftlər və pilləkənlər yararsız vəziyyətdə qalır. Hətta elə binalar var ki, pilləkənlər hər an uçmaq təhlükəsi yaradır. Deputat bu məsələ ilə bağlı hökumətə rəsmi müraciət etdiyini də qeyd edib.
Çıxışında yerli rəhbərliklərin problemləri yuxarı instansiyalara olduğu kimi çatdırmadığını da vurğulayan deputat maliyyə naziri Sahil Babayevə müraciət edərək hökumət iclaslarında bu məsələlərin gündəmə gətirilməsini xahiş edib.
O, hökumət nümayəndələrinin regionlara səfərləri zamanı yalnız yerli icra hakimiyyəti orqanlarının əvvəlcədən müəyyənləşdirdiyi marşrutlarla hərəkət etməsinin real vəziyyətin öyrənilməsinə mane olduğunu bildirib. Deputatın fikrincə, rəsmi şəxslər sakinlərlə birbaşa görüşməli, problemləri yerində görməli və vətəndaşların şikayətlərini vasitəçilərsiz dinləməlidirlər.
Naqif Həmzəyev Gəncədə 2011-ci ildən davam edən kanalizasiya layihəsi ilə bağlı yol infrastrukturunun vəziyyətini də gündəmə gətirib. Onun sözlərinə görə, kanalizasiya işləri başa çatdıqdan sonra yolların asfaltlanacağı uzun illərdir vəd edilsə də, 2026-cı ilin sonuna yaxın bəzi ərazilərdə yollar hələ də asfalt örtüyü görməyib.
Deputat jurnalistlərin belə problemləri işıqlandırarkən təzyiqlərlə üzləşməsi barədə də narahatlığını ifadə edib. O bildirib ki, bəzi hallarda problemləri çəkib ictimailəşdirən jurnalistlərin işdən çıxarıldığı və ya müxtəlif təqiblərə məruz qaldığı iddia olunur. Onun fikrincə, problemləri gizlətmək və növbəti illərə ötürmək heç bir nəticə vermir.
Çıxışının ən çox diqqət çəkən hissəsində isə deputat seçicilərlə münasibətlərdə yaşadığı çətinliklərdən danışıb:
“Biz seçicilərlə görüşəndə çox əziyyət çəkirik. Xüsusilə də doğulub boya-başa çatdığımız və ya bir yerdə böyüdüyümüz qonşuların qarşısına biz çıxa bilmirik. Deyirlər ki, sən vəzifə tutursan, sən yaxşı dolanırsan, bizi niyə düşünmürsən?”
Naqif Həmzəyev çıxışının emosional səslənə biləcəyini etiraf etsə də, problemin ciddiliyini vurğulayaraq hökumətdən tədbir görülməsini istəyib. Hətta məsələnin 2027-ci ilin büdcəsində həll olunması mümkün olmasa belə, növbəti onilliklərdə bu istiqamətdə real addımlar atılmasının vacibliyini qeyd edib.
Deputatın “adımız var, ancaq heç bir səlahiyyətimiz yoxdur” fikri isə Milli Məclis sədrinin müavini Ziyafət Əsgərovun etirazına səbəb olub.
Ziyafət Əsgərov deputatın bu yanaşması ilə razılaşmadığını bildirərək onun kifayət qədər səlahiyyətə malik olduğunu, həmin səlahiyyətlərdən istifadə edə bilməməsinin isə öz problemi olduğunu deyib. Jurnalistlərə təzyiq göstərilməsi ilə bağlı iddialara münasibətdə isə konkret faktların təqdim olunmasını istəyib.
Beləliklə, büdcə müzakirəsi zamanı səslənən çıxış yalnız köhnə binaların və yolların vəziyyəti ilə bağlı deyil, deputatın real təsir imkanları, yerli idarəetmə və dövlət-vətəndaş münasibətləri ətrafında da müzakirə yaradıb.
Deputatın çıxışı əslində nəyi göstərir?
Milli Məclisdə 2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsi zamanı deputat Naqif Həmzəyevin səsləndirdiyi fikirlər, məncə, adi bir deputat çıxışı kimi qiymətləndirilməməlidir. Çünki burada söhbət təkcə köhnə binaların təmirindən, dam örtüklərindən, liftlərdən və yararsız pilləkənlərdən getmir. Söhbət dövlət idarəçiliyində vətəndaşın səsinin nə dərəcədə eşidilməsindən, problemlərin nə qədər obyektiv qiymətləndirilməsindən və seçilmiş şəxslərin real imkanlarından gedir.
Naqif Həmzəyevin çıxışında diqqət çəkən ən mühüm məqamlardan biri regionlarda mövcud problemlərin yuxarı instansiyalardan gizlədilməsi ilə bağlı fikirləridir. Deputatın sözlərinə görə, rayon və şəhərlərdəki bəzi problemlər hökumət nümayəndələrinə olduğu kimi təqdim edilmir. Rəsmi şəxslərin əvvəlcədən müəyyənləşdirdiyi marşrutlar üzrə keçirilən görüşlər isə real vəziyyətin tam mənzərəsini ortaya qoymaya bilər.
Əslində, bu, ciddi müzakirə mövzusudur...
Dövlət məmuru vətəndaşın gündəlik həyatında qarşılaşdığı problemləri kabinetlərdən və rəsmi hesabatlardan deyil, birbaşa yerində görməlidir. Təmir edilmiş prospektlər, abadlaşdırılmış küçələr şəhərin və ya rayonun bütün problemlərinin həll edildiyi anlamına gəlmir. Bəzən əsas problemlər məhz həyətlərdə, köhnə yaşayış binalarında, girişlərdə və insanların hər gün istifadə etdiyi infrastrukturdadır.
Deputatın 1960–70–80-ci illərdə inşa edilmiş binaların vəziyyəti ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Bir binanın yalnız dam örtüyünü təmir etməklə problemi həll etmək mümkün deyil. Əgər lift işləmirsə, pilləkənlər qəzalı vəziyyətdədirsə, girişlər yararsızdırsa, görülən işlər kompleks təmir hesab edilə bilməz. Bu məsələlər birbaşa insanların təhlükəsizliyi və yaşayış şəraiti ilə bağlıdır.
Lakin çıxışın ən diqqətçəkən hissəsi Naqif Həmzəyevin deputatların səlahiyyətləri ilə bağlı etirafı oldu: “Bizim adımız var, ancaq heç bir səlahiyyətimiz yoxdur”.
Milli Məclis sədrinin müavini Ziyafət Əsgərov isə bu fikirlə razılaşmadığını bildirdi və deputatın kifayət qədər səlahiyyətə malik olduğunu vurğuladı.
Məncə, burada məsələyə yalnız hüquqi müstəvidən yanaşmaq düzgün deyil. Bəli, deputatın qanunvericiliklə müəyyən edilmiş səlahiyyətləri var. O, seçicilərin problemlərini qaldıra, dövlət qurumlarına müraciət edə və parlamentdə müzakirələrə qoşula bilər. Ancaq əsas sual başqadır: bu səlahiyyətlər gündəlik praktikada nə dərəcədə nəticə verir?
Deputatın seçicisi qarşısında məsuliyyəti var. İnsanlar onu yalnız parlamentdə qanun qəbul edən şəxs kimi deyil, həm də öz problemlərini çatdıra biləcəkləri nümayəndə kimi görürlər. Əgər deputat seçicisinin illərlə həll olunmayan problemini aidiyyəti qurumların qarşısında qaldırır, lakin nəticə əldə edə bilmirsə, təbii ki, həmin vətəndaşın narazılığı ilə üzləşir.
Bu baxımdan Naqif Həmzəyevin narahatlığını yalnız şəxsi narazılıq kimi qiymətləndirmək doğru olmazdı. Onun çıxışında parlamentin yerlərdəki real təsir imkanları, yerli idarəetmə orqanlarının fəaliyyəti və seçici-deputat münasibətləri ilə bağlı daha geniş müzakirəyə ehtiyac olduğunu göstərən məqamlar var.
Digər tərəfdən, deputatın jurnalistlərin problemləri işıqlandırarkən təzyiqlərlə üzləşməsi barədə səsləndirdiyi fikirlər də ayrıca araşdırılmalıdır. Əgər belə hallar baş verirsə, konkret faktlar ortaya qoyulmalı və müvafiq qurumlar tərəfindən araşdırılmalıdır. Çünki medianın vəzifəsi yalnız görülən işləri işıqlandırmaq deyil, həm də mövcud problemləri cəmiyyətin diqqətinə çatdırmaqdır. Problemlərin işıqlandırılmasına mane olmaq onların aradan qalxmasına deyil, daha da dərinləşməsinə səbəb ola bilər.
Ziyafət Əsgərovun deputata konkret fakt təqdim etməsi ilə bağlı müraciətinə gəlincə, bu yanaşmanın da müəyyən məntiqi var. İddialar faktlarla əsaslandırılmalıdır. Ancaq bununla yanaşı, səsləndirilən narahatlıqların araşdırılması üçün açıq və işlək mexanizmlər də olmalıdır. Əsas məqsəd mübahisə etmək deyil, problemin həllinə nail olmaqdır.
Məsələ deputatın səlahiyyətindən daha böyükdür
Burada bir məqamı da xüsusi vurğulamaq gərəkir: deputatın səlahiyyətlərinin qanunla müəyyən edilməsi özlüyündə kifayət deyil. Həmin səlahiyyətlərin işlək olması, qaldırılan problemlərin icra mexanizminə çevrilməsi və nəticələrin ictimaiyyətə açıqlanması vacibdir. Əks halda, parlamentdə səsləndirilən ən ciddi iradlar belə icra strukturlarının kabinetlərində cavabsız qala bilər.
Əslində, Naqif Həmzəyevin çıxışı bir növ sistem daxilindən verilən xəbərdarlıq kimi də qəbul edilə bilər. Çünki deputat vətəndaşın narazılığını birbaşa eşidən, seçki dairəsində həmin narazılıqla üz-üzə qalan şəxsdir. Onun qaldırdığı məsələlərə münasibət yalnız bir deputatın şəxsi mövqeyinə verilən cavab kimi məhdudlaşmamalıdır. Bu çıxış həm də yerli idarəetmə sisteminin nə dərəcədə effektiv işlədiyinə dair suallar yaradır.
Digər tərəfdən, hökumətin regionlara səfərlərinin formal xarakter daşımaması üçün yeni yanaşmaya ehtiyac var. Rəsmi şəxslərin yalnız əvvəlcədən hazırlanmış marşrutlarla hərəkət etməsi, seçilmiş ərazilərdə görüşlər keçirməsi və təqdim olunan hesabatlarla kifayətlənməsi real vəziyyətin qiymətləndirilməsini çətinləşdirə bilər. Dövlət idarəçiliyində ən təhlükəli məqamlardan biri məhz rəhbərliyə təqdim olunan mənzərə ilə vətəndaşın yaşadığı reallıq arasında fərqin yaranmasıdır.
2027-ci ilin dövlət büdcəsi müzakirələri də bu baxımdan mühüm fürsətdir. Büdcə yalnız rəqəmlərdən, gəlir və xərc proqnozlarından ibarət sənəd deyil. O, dövlətin hansı problemləri prioritet hesab etdiyini, hansı sosial ehtiyaclara nə qədər vəsait ayırdığını və vətəndaşın həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üçün hansı addımları planlaşdırdığını göstərən əsas siyasi-iqtisadi sənəddir.
Əgər bir yaşayış binasının damı təmir olunur, amma lift işləmirsə, pilləkənlər təhlükə yaradırsa, həmin təmirin effektivliyini necə qiymətləndirməliyik? Əgər bir şəhərdə kanalizasiya sistemi yenilənir, amma illərdir yollar asfaltlanmırsa, görülən işlərin nəticəsini hansı meyarla ölçməliyik? Dövlət investisiyasının məqsədi yalnız müəyyən layihənin başa çatdırılması deyil, insanların gündəlik həyatında real dəyişiklik yaratmaqdır.
Məncə, parlamentdə bu cür çıxışların əhəmiyyəti də məhz bundadır. Deputatların vəzifəsi yalnız ayrılan vəsaitləri təsdiqləmək deyil, həmin vəsaitlərin hansı problemləri həll edəcəyini, icra prosesinin necə aparılacağını və nəticələrin nə olacağını da sorğulamaqdır. Eyni zamanda, hökumət nümayəndələrinin bu suallara konkret cavab verməsi parlament nəzarətinin real məzmununu formalaşdırmalıdır.
Bir məsələni də unutmayaq: vətəndaş dövlət qurumlarının daxili səlahiyyət bölgüsünə görə məsuliyyət daşımalı deyil. O, problemini deputata çatdırırsa, həmin deputat aidiyyəti qurumlarla əlaqə yaratmalıdır. İcra hakimiyyətinə müraciət edirsə, cavab almalıdır. Problemin hansı qurumun səlahiyyətində olması vətəndaş üçün bəhanəyə çevrilməməlidir. Dövlət mexanizmi məhz belə hallarda öz effektivliyini göstərməlidir.
Mənim qənaətim budur ki, Naqif Həmzəyevin çıxışında səslənən ən mühüm fikir “səlahiyyətimiz yoxdur” ifadəsindən daha geniş məna daşıyır. Əsas problem vətəndaşın səsinin qərarvermə və icra prosesinə nə dərəcədə təsir göstərə bilməsidir.
Ziyafət Əsgərov hüquqi baxımdan deputatın səlahiyyətlərinin mövcudluğunu xatırlatmaqda haqlı ola bilər. Lakin hüquqi səlahiyyətlə real təsir imkanları həmişə eyni şey deyil. Məhz bu fərqin aradan qaldırılması dövlət idarəçiliyinin qarşısında duran mühüm vəzifələrdən biridir.
Parlamentdə səslənən fikirlər protokolda qalan çıxışlara, büdcə müzakirələri isə hər il təkrarlanan vədlərə çevrilməməlidir. Hər qaldırılan problemin icra vəziyyəti, məsul qurumu və nəticəsi olmalıdır.
Çünki dövlətin gücü problemlərin mövcud olmadığını göstərməkdə deyil, onları etiraf etməkdə, üzərinə məsuliyyət götürməkdə və həll etmək bacarığında görünür. Deputatın sözü də, hökumətin hesabatı da, dövlət büdcəsinə ayrılan vəsait də sonda bir meyarla qiymətləndirilməlidir: vətəndaşın həyatında nə dəyişdi?
Bu, məncə, məqalənin əsl yekunu olmalıdır. Siyasi tənqid var, hüquqi mövqeyə hörmət var, amma ən əsası, dövlət idarəçiliyinə dair müstəqil müəllif mövqeyi var.
Yazar: Aysel İsgəndərova/ VOİCEPRESS
